TÌM HIỂU VỀ BỆNH UNG THƯ
NHÓM BỆNH KHÁC

Tổng quan về bệnh U Lympho không Hodgkin

12/10/2015 4:06:32 AM - Lượt xem: 1866
U Lympho là bệnh lý ác tính của tổ chức Lympho. Gồm hai nhóm bệnh chính là: U Lympho Hodgkin (Hodgkin disease) và u lympho không Hodgkin (non - Hodgkin lymphomas). Gần đây U lympho không Hodgkin có xu hướng gia tăng, đặc biệt bệnh có thể thứ phát sau khi mắc hội chứng suy giảm miễn dịch.

TỔNG QUAN VỀ BỆNH U LYMPHO KHÔNG HODGKIN

U Lympho là bệnh lý ác tính của tổ chức Lympho. Gồm hai nhóm bệnh chính là: U Lympho Hodgkin (Hodgkin disease) và u lympho không Hodgkin (non - Hodgkin lymphomas). Gần đây U lympho không Hodgkin có xu hướng gia tăng, đặc biệt bệnh có thể thứ phát sau khi mắc hội chứng suy giảm miễn dịch.

Có hai loại bạch cầu Lympho: Lympho B (Bursa) và Lympho T (Thymus). Chúng đều có chung nguồn gốc từ những tế bào gốc vạn năng. Lympho B chịu trách nhiệm về miễn dịch thể dịch còn Lympho bào T chịu trách nhiệm về miễn dịch tế bào, hoạt động miễn dịch của chúng quan hệ chặt chẽ với nhau và với các thành phần khác của hệ miễn dịch.
Vì hệ bạch huyết có mặt ở khắp cơ thể, vậy nên u Lympho không Hodgkin có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trong cơ thể, có thể xảy ra ở một hạch hoặc một nhóm hạch ở bất kỳ cơ quan nào, và có thể lan tràn đến mọi cơ quan, bộ phận của cơ thể đặc biệt là gan, lách và tủy xương.

1. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Dưới đây là một số yếu tố nguy cơ dẫn tới mắc bệnh u Lympho ác tính không Hodgkin:
- Hệ miễn dịch bị suy yếu: Khi mắc các bệnh tự miễn, HIV/AIDS, dùng thuốc ức chế miễn dịch sẽ làm hệ miễn dịch suy giảm. Đó là nguyên nhân làm tăng nguy cơ mắc U lympho ác tính không Hodgkin.
- Virus: Một số loại Virus như virus T-lymphotropic loại l (HTLV-1) và virus Epstein-Barr có thể làm tăng nguy cơ bị ung thư máu trong đó có bệnh u lympho ác tính không Hodgkin. Người ta tìm thấy sản phẩm của HTLV (protein TAX) ở các tế bào u và liên quan đến nhiễm sắc thể 17. Có thể do TAX đã ức chế một số Enzym sửa chữa các ADN bị sai lệch từ đó làm tích tụ các tế bào chứa gen bị tổn thương ở trong cơ thể là điều kiện thuận lợi để hình thành bệnh ung thư. Cũng có thể là do vai trò của hệ thống HLA (hệ thống kháng nguyên bạch cầu người) liên quan đến dung nạp miễn dịch với các cấu trúc kháng nguyên của virus từ đó dẫn đến quá trình tự miễn.
- Môi trường: Những người tiếp xúc lâu dài trong môi trường có nhiều chất hóa học độc hại như thuốc trừ sâu, phân bón hóa học, chất thải công nghiệp có nguy cơ mắc  bệnh u Lympho ác tính không Hodgkin cao hơn người không tiếp xúc với những chất này.

2. Dấu hiệu lâm sàng

- Hạch to: Là dấu hiệu phổ biến thường gặp nhất (80 – 100% trường hợp). Có thế thấy từ một cho đến nhiều hạch. Hạch thường không đau, không nóng đỏ, kích thước khác nhau từ rất bé đến rất lớn. Có thể thấy hạch ở khắp nơi trên cơ thể nhưng chủ yếu là những hạch ở cổ và hạch thượng đòn. Kích thước hạch to gây chèn ép thần kinh hoặc kết hợp viêm ở những bệnh nhân giai đoạn muộn. 
- Gan to: Ít khi thấy triệu chứng gan to đơn độc mà thường kèm theo hạch to, lách to. Gan to dưới bờ sườn từ 1-4cm, ấn không đau, mật độ tương đối chắc, bờ tù, có thể sờ thấy u cục.
- Lách to: Bệnh nhân mắc u Lympho ác tính không Hodgkin chủ yếu gặp triệu chứng lách to từ độ I đên độ II (quá bờ sườn từ 2 -  4cm), ở giai đoạn muộn thì lách có thể to hơn. Mật độ tương đối chắc, di động, ấn không đau.
- Sốt: Bệnh nhân có thể bị sốt ngay từ giai đoạn sớm của bệnh nhưng không thường xuyên, giai đoạn muộn có thể sốt liên tục, mỗi lần sốt hạch thường to ra. 
- Thiếu máu: Thường gặp thiếu máu đẳng sắc, hồng cầu có thể bình thường, tỷ lệ hồng cầu lưới ở mức bình thường. Khi bệnh ở giai đoạn muộn hoặc qua điều trị hóa chất thì mức độ thiếu máu sẽ nặng hơn.
- Xuất huyết: Xuất huyết chủ yếu là do giảm số lượng tiểu cầu và có thể kèm theo giảm tỷ lệ prothrombin. Gặp ở giai đoạn muộn của bệnh hoặc sau khi hóa trị liệu gây suy tủy.
- Gầy sút cân : Các bệnh nhân mắc bệnh lý ác tính thường bị sút cân vì nhiều lý do. Do tinh thần bệnh nhân suy sụp, do dinh dưỡng kém, do tác dụng không mong muốn từ những phương pháp hóa trị, xạ trị. Do con đường chuyển hóa thay đổi trong bệnh lý ác tính dẫn đến sự tiêu Protein và Lipid dự trữ.
- Ngứa: Dấu hiệu này ít gặp trong u Lympho ác tính không Hodgkin. Cơ chế gây ngứa hiện chưa rõ, và không đáp ứng với thuốc kháng Histamin.
- Nhiễm trùng: Có thể bị viêm nhiễm ngoài da, viêm nhiễm đường hô hấp, gặp ở giai đoạn muộn hoặc khi trị liệu hóa chất, tia xạ làm cho số lượng bạch cầu giảm.

3. Các xét nghiệm cận lâm sàng

Tế bào trong lớp vỏ của u lympho ác tính không Hodgkin trên tiêu bản sinh thiết hạch

- Mô bệnh học:  Là xét nghiệm quan trọng trong các bệnh ung thư nói chung và u Lympho không Hodgkin nói riêng. Dựa vào sinh thiết hạch hoặc khối u, có thể gặp các tế bào Lympho blast, Lymphocyt, nguyên bào miễn dịch... hình thái tế bào bị biến đổi, nhân quái, nhân chia, bắt màu kiềm. Sự tăng sinh không kiểm soát của các tế bài này làm cấu trúc hạch bị phá vỡ.
- Thiếu máu: số lượng hồng cầu, Hemoglobin (HGB), hematocrit (HCT) giảm, đặc biệt ở giai đoạn muộn.
- Giảm số lượng tiểu cầu và giảm các yếu tố đông máu.
- Số lượng Bạch cầu: có thể tăng trong trường hợp có nhiễm trùng, hoặc có thể giảm hóa trị liệu.
- Tốc độ máu lắng: Thường tăng.
- Xét nghiệm chức năng gan, thận có thể bị rối loạn.
- Chẩn đoán hình ảnh (Xquang, Siêu âm, CT, MRI): Xác định được vị trí, kích thước hạch.

4. Các giai đoạn bệnh

- Giai đoạn 1: Chỉ có một khối u hoặc một vùng hạch  (trừ hạch ở trung thất và ổ bụng) 
- Giai đoạn 2: Tổn thương từ hai nhóm hạch trở lên không kế tiếp nhau nhưng vẫn ở một phía của cơ hoành.
- Giai đoạn 3: Tổn thương từ hai nhóm hạch trở lên không kế tiếp nhau nhưng ở hai phía của cơ hoành.
- Giai đoạn 4 : Có biểu hiện thêm ngoài hạch và các cơ quan khác, đặc biệt là ở tuỷ xương, nào và tủy sống.

5. Điều trị

- Hóa trị: Các loại thuốc dùng để điều trị là Vincristin, Cyclophosphamid, Prednisolon, Procarbazin, Adriblastin, Adriamycin, Bleomycin, Etoposid. Tùy vào giai đoạn bệnh, mức độ bệnh và đáp ứng điều trị mà sẽ có các phác đồ phối hợp thuốc khác nhau trên từng bệnh nhân.
- Xạ trị: Cũng có thể dùng để điều trị u Lympho không Hodgkin. 
- Phẫu thuật: Tùy vào vị trí của khối u mà có chỉ định phẫu thuật thích hợp.
- Ghép tế bào gốc: Phương pháp này hiện nay vẫn chưa được sử dụng rộng rãi.
- Dùng các phương pháp y học cổ truyền: Dùng châm cứu và Nam dược để loại bỏ dị vật (khối u), nâng cao thể trạng, nâng cao chất lượng cuộc sống và kéo dài sự sống. Hiện nay, nhiều bệnh nhân lựa chọn điều trị bằng phương pháp này. 
 Bác sĩ: Nguyễn Thùy Ngân (Thọ Xuân Đường)

Nguyễn Công Lập10/21/2018 10:06:25 PM

nguyenconglap1995@gmail.com

Mã bệnh của Non-hodgkin lumphomas

(Bấm vào đây để nhận mã)