TÌM HIỂU VỀ BỆNH UNG THƯ
NHÓM BỆNH KHÁC

Cơ sở sinh học phân tử của ung thư

3/8/2016 1:17:48 AM - Lượt xem: 2956
Yếu tố quy định sự sinh sản của tế bào chính là DNA của nhân tế bào. Vì một tác nhân nào đó mà DNA bị đột biến để lại hậu quả là tế bào sinh sản vô tổ chức, không kiểm soát được dẫn đến ung thư. Và đây chính là cơ sở sinh học phân tử của ung thư.

CƠ SỞ SINH HỌC PHÂN TỬ CỦA UNG THƯ

Yếu tố quy định sự sinh sản của tế bào chính là DNA của nhân tế bào. Vì một tác nhân nào đó mà DNA bị đột biến để lại hậu quả là tế bào sinh sản vô tổ chức, không kiểm soát được dẫn đến ung thư. Và đây chính là cơ sở sinh học phân tử của ung thư.

1. Gene ung thư (Oncogene)

Cho tới nay, người ta đã phát hiện ra hơn 40 loại gene ung thư (Oncogene). Có 3 giả thuyết cho sự hình thành các gene này:

- Oncogene là những gene để phát triển tế bào, chúng hoạt hóa nhờ yếu tố tăng trưởng (growth factor). Do rối loạn điều hành, nên yếu tố tăng trưởng hoạt hóa mạnh kích thích Oncogen sinh ra ung bướu.

- Oncogene là những đoạn DNA bị tổn thương bởi các tác nhân gây bệnh có nguồn gốc vật lí, hóa học, sinh học. Cơ thể đã tự sửa chữa những DNA này, nhưng không hoàn hảo. Vì vậy, cùng một tác nhân gây ung thư mà có người mắc bệnh ung thư, có người không.

- Oncogene là do các hệ gene (genome) của virus bơm vào cơ thể người vì thấy Oncogene này giống vật chất di truyền của virus.

Một số loại gene ung thư

2. Gene điều hòa tế bào chết theo chương trình

Ngày nay người ta đã xác định gene đề phòng hay gây chết tế bào theo chương trình là những biến đổi quan trọng sự cân bằng trong ung thư

Gene bcl-2 là gene ức chế chết tế bào theo chương trình. Sự hiện diện quá mức bcl-2 bảo vệ các lympho bào không bị chết theo chương trình, vì vậy gây tăng quá mức của lympho bào B. Các loại u lympho tế bào B mang một chuyển đoạn điển hình t(14;18)(q22;q21).

Dù gen bcl-2 đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa chết tế bào theo chương trình, nhưng cũng có ít nhất có hai gene khác cũng liên quan đến sự chết tế bào theo chương trình là: Gen p53 và protooncogen c-myc. Hoạt hóa gene p53 làm mất tác dụng chống chết tế bào theo chương trình của gene bcl-2. Gene c-myc gây chết tế bào theo chương trình khi hoạt hóa c-myc hoạt hóa điều khiển các tế bào, nhưng sự phát triển được giới hạn bởi các yếu tố môi trường. Sự hiện diện quá mức của bcl-2 có thể làm cho tế bào không bị chết theo chương trình do c-myc điều hòa. Vì vậy, myc và bcl-2 có thể hợp tác trong tạo khối u: c-myc kích thích sinh sản và bcl-2 ngăn cản sự chết tế bào ngay cả khi các yếu tố phát triển bị hạn chế. Đây là một trong những ví dụ có hai hay nhiều gene hợp tác để gây phát sinh bệnh ung thư.

Tỷ lệ của các gene chống chết với các gene gây chết sẽ quyết định một tế bào đáp ứng với kích thích chết tế bào theo chương trình như thế nào. 

 

3. Các gen điều hòa sửa chữa ADN

Con người đang sống trong biển các chất sinh ung thư từ môi trường. Mặc dù tiếp xúc với các tác nhân gây tổn thương DNA một cách tự nhiên (phóng xạ ion hóa, ánh nắng mặt trời, thức ăn chứa hóa chất độc hại), nhưng không phải ai cũng mắc bệnh ung thư. Tình trạng này là do khả năng sửa chữa DNA bị tổn thương của các tế bào bình thường, vì vậy, đề phòng được những đột biến các gene điều hòa sự phát triển và sự chết của tế bào theo chương trình. Ngoài những hư hại DNA có thể xảy ra do các tác nhân bên ngoài môi trường, DNA của những tế bào bình thường khi phân chia cũng có thể bị biến đổi do những sai sót trong quá trình phiên mã DNA. Những sai sót DNA này nếu không được sửa chữa một cách chính xác có thể tiến triển thành ung bướu.

 

4. Vấn đề điều trị ung thư bằng liệu pháp gene

Việc nghiên cứu phát hiện đường dẫn truyền tín hiệu tế bào và gene sinh ung thư (Oncogene) đã mang lại những hiểu biết mới về bệnh ung thư và cơ chế sinh ung thư. Trên cơ sở đó, người ta đã nghiên cứu tìm ra liệu pháp điều trị mới, đó là liệu pháp nhắm trúng đích với nguyên tắc điều trị là: Thủy phân Oncogene, thay thế vào đó một loại gene khác bằng kỹ thuật Trancriptase.

Phương pháp điều trị này đang được nghiên cứu thử nghiệm và mang lại nhiều hứa hẹn cho việc điều trị bệnh ung thư.

Bác sĩ: Nguyễn Thùy Ngân (Thọ Xuân Đường)

 
(Bấm vào đây để nhận mã)